Σε σταυροδρόμι ο ελληνικός αγροτικός τομέας – Νέα έρευνα
Η νέα έρευνα του διαΝΕΟσις αναλύει τα προβλήματα που πλήττουν τον ελληνικό αγροτικό τομέα σήμερα, προτείνοντας παράλληλα τη θεμελίωση ενός Εθνικού Σχεδίου για την Αγροτική Ανάπτυξη, το οποίο θα εξειδικεύει της προτεραιότητες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στην ελληνική συνθήκη
Σε τι κατάσταση βρίσκεται ο ελληνικός αγροτικός τομέας σήμερα;
Θέλοντας να απαντήσουν στο ερώτημα αυτό, η Διευθύντρια Ερευνών, Δρ. Φαίη Μακαντάση, και ο Senior Research Analyst, Ηλίας Βαλεντής εξετάζουν στην πρόσφατη έρευνά τους για το διαΝΕΟσις τις παρούσες προκλήσεις που ταλανίζουν τον κλάδο στην Ελλάδα σήμερα.
Η έρευνα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθότι μαζί με την πρόσφατη έκθεση του διοικητή της Ελλάδος ρίχνουν φως στις συνθήκες που επικρατούν στην ελληνική αγροτική παραγωγή, προτείνοντας παράλληλα λύσεις για άρση των χρόνιων στρεβλώσεων.
Ο ελληνικός αγροτικός τομέας σε αριθμούς
Στα 15,7 δισ. ευρώ έφτασε η συνολική αξία της ελληνικής αγροτικής παραγωγής το 2024, όπως αναφέρει η έρευνα, ενώ στον ελληνικό αγροτικό τομέα απασχολούνται συνολικά 450 χιλ. άτομα – ήτοι, το 10,5% της συνολικής απασχόλησης σε όρους ισοδύναμης απασχόλησης.
Όσον αφορά την αξία των παραγόμενων προϊόντων, ένα 15% της συνολικής αξίας εξάγεται, ενώ το υπόλοιπο αναλογεί σε εγχώρια χρήση. Μεταξύ δε του 2019 και του 2024 οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών του τομέα κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 8,1%.
Έδαφος φαίνεται ότι κερδίζουν οι ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, αφού από το 2012 ξεπερνούν κάθε χρονιά τις αντίστοιχες εισαγωγές.
‘Ενα πρόβλημα που εντοπίζει τόσο η έρευνα της διαΝΕΟσις όσο και η έκθεση του διοικητή της Ελλάδος είναι η χαμηλή παραγωγικότητα.
Ειδικότερα, η έρευνα της διαΝΕΟσις αναφέρει ότι η παραγωγικότητα σε πραγματικούς όρους μειώνεται, παρότι η αξία της αγροτικής παραγωγής αυξάνεται.
Ως προς τούτο, την κατιούσα έχει πάρει η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ). Ειδικότερα, από το 1995 ως και το 2024, η πραγματική ΑΠΑ μειώνεται κάθε χρόνο κατά 1%.
Όπως ειπώθηκε ήδη, στον ελληνικό αγροτικό τομέα απασχολούνται 450.000 άτομα. Ποια είναι όμως η σχέση μεταξύ απασχόλησης και ΑΠΑ;
Παρά το γεγονός ότι η απασχόληση στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα είναι κατά 3,5 φορές μεγαλύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η ΑΠΑ που παράγεται είναι μόλις 2,8 φορές μεγαλύτερη.
Τα 6 προβλήματα του κλάδου
Θεμελιώδες ζήτημα είναι οι μικρές και κατακερματισμένες εκμεταλλεύσεις. Στην Ελλάδα, μόνο το 3% των ιδιοκτησιών ξεπερνάει τα 300 στρέμματα – σε αντίθεση με την ΕΕ όπου ο μέσος όρος φτάνει το 11%.
Η πλειοψηφία των εκμεταλλεύσεων (7 στις 10) αγγίζει μάξιμουμ τα 50 στρέμματα, λέει η έρευνα. Και αυτό φυσικά λειτουργεί ανασταλτικά για επενδύσεις και δυσχαιρένει την ανάπτυξη μιας σύγχρονης παραγωγής.
Έντονο είναι και το δημογραφικό πρόβλημα στον ελληνικό αγροτικό τομέα. Η έρευνα προειδοποιεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει μέσα στρα επόμενα χρόνια να αναπληρώσει 200.000 αγρότες.
Αιτία για τη γήρανση του πληθυσμού είναι ότι οι νεότεροι απορρίπτουν το επάγγελμα, και αυτό για πληθώρα λόγων: η έλλειψη αξιοκρατίας και η αβεβαιότητα που συνοδεύει την αγροτική παραγωγή είναι μερικοί από αυτούς.
Παγιωμένη φαίνεται πως είναι και η ελλιπής εκπαίδευση των Ελλήνων αγροτών. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: Το 94,4% των απασχολούμενων δεν έχω σχετική εκπαίδευση, πέρα από την όποια πρακτική εμπειρία.
«Ζώνη ακινησίας» με ελάχιστες επενδύσεις κατέστη σταδιακά ο ελληνικός αγροτικός τομέας, ειδικά μετά το 2008. Οι δαπάνες στρέφονται κυρίως σε φθηνά μηχανήματα αντί σε φυτικό ή ζωικό κεφάλαιο. Σε αυτό συντελεί το γεγονός ότι η συμμετοχή σε συναιτερισμούς είναι αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με την ΕΕ.
Μαζί με την αύξηση του κόστους παραγωγής, κατόπιν απανωτών κρίσεων και γεωπολιτικών αναταραχών, και τις αναγκαίες προσαρμογές που απαιτούνται στη διαχείριση του νερού, διαμορφώνεται ήδη ένα επικίνδυνο «κοκτέιλ», που χρήζει την εισαγωγή καίριων μέτρων άμεσα και οργανωμένα.
Η έρευνα καταλήγει στην αναγκαιότητα ενός εθνικού σχεδίου, σκοπός του οποίου θα είναι να βοηθήσει την ελληνική αγροτική παραγωγή να διαχειριστεί τα προαναφερθέντα προβλήματα, να διαπιστώσει τον τρόπο που αυτά συνδέονται μεταξύ τους καθώς και να εξειδικεύσει την Κοινή Αγροτική Πολιτική στις ελληνικές συνθήκες.
Share this content:
