Αγορά καφέ: Στη «μέγγενη» μεταξύ γεωπολιτικής και EUDR
Ο συναγερμός της αστάθειας ηχεί ξανά για την παγκόσμια αγορά καφέ, επηρεάζοντας όλα τα σκέλη της εφοδιαστικής αλυσίδας: από παραγωγούς, εξαγωγείς, importers και roasters μέχρι τα σημεία λιανικής πώλησης.
Η σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, η οποία ξεκίνησε τις 28/2/2026, έχει διαταράξει ριζικά την εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων και Α’ υλών. Η αγορά καφέ δεν θα μπορούσε φυσικά να μεινει ανεπηρέαστη.
Στην εξίσωση προστίθεται ο επερχόμενος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Αποψίλωση των Δασών (EUDR), ο οποίος πρόκειται να αλλάξει εκ βάθρων τον τρόπο λειτουργίας της εφοδιαστικής αλυσίδας του καφέ στην ΕΕ.
Η κρισή στη Μέση Ανατολή και η αγορά καφέ
Η κυριότερη επίπτωση της πρόσφατης κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι φυσικά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ στα τέλη Φεβρουαρίου 2026.
Παρόλο που ο καφές δεν συγκαταλέγεται στα κύρια εμπόρευμα που διέρχονται τα Στενά, το κλείσιμό τους επηρεάζει την παγκόσμια αγορά καφέ εμμέσως και πολυδιάστατα.
Σύμφωνα με το Beverage Daily, αυξημένα μεταφορικά κόστη, άνοδος στις τιμές λιπασμάτων αλλά και στην ενέργεια είναι μερικοί μόνο από τους παράγοντες που διαμορφώνουν το σκηνικό της παγκόσμιας αγοράς καφέ σήμερα.
Ειδικότερα, οι αναταράξεις στην περιοχή οδήγησαν στην επαναδρομολόγηση των πλοίων και συνεπώς στην εκτίναξη του κόστους καυσίμων, των ναύλων αλλά και των ασφαλίστρων κινδύνου.
Έπειτα, τα Στενά είναι ζωτικής σημασίας και για την παγκόσμια αγορά αζωτούχων λιπασμάτων: πάνω από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου των εν λόγω λιπασμάτων και περίπου το 20% του LNG συνήθως διέρχονται από εκεί, όπως υπογραμμίζει η Goldman Sachs.
Έτσι, όσες εταιρείες επεξεργασίας καφέ (roasters) χρησιμοποιούν μηχανήματα με φυσικό αέριο, αναμένεται να δουν ανεβασμένα λειτουργικά και ενεργειακά κόστη, ενώ η άνοδος του κόστους λιπασμάτων αναμένεται να επηρεάσει τους τοπικούς παραγωγούς καφέ παγκοσμίως.
Κρίση logistics εν αναμονή σοδειάς-ρεκόρ
Εκτιμήσεις για σοδειά-ρεκόρ στη Βραζιλία έκανε η Conab (Companhia Nacional de Abastecimento), αφού τουλάχιστον 66,2 εκατ. σάκοι αναμένονται το 2026. Μάλιστα, η Marex Group Plc ανέβασε τον προβλεπόμενο αριθμό σε 75,9 εκατ. σάκους.
Το ερώτημα είναι αν η προσδοκώμενη υπερπροσφορά θα λειτουργήσει ως αντίβαρο στις πιέσεις που δέχεται η αγορά λόγω των γεωπολιτικών αναταραχών. Για παράδειγμα, η προσδοκίες για μεγαλύτερη σοδειά –ειδικά από τη Βραζιλία– έχουν ήδη ωθήσει τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Arabica περί τα 2,9 δολ./λίβρα (Trading Economics).
Κολοσσοί όπως η Nestlé και η JDE Peet’s αναμένουν ότι μια ενδεχόμενη πτώση κόστους της Α’ ύλης θα μπορούσε να οφελήσει κατά ένα μικρό μέρος το περιθώριο κέρδους εντός του 2026. Βέβαια, λόγω των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, τυχόν χαμηλότερές τιμές στον καφέ δεν πρόκειται να φτάσουν άμεσα στον τελικό καταναλωτή.
Συνολικά, η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή, η οποία μεταφράζεται σε κρίση των logistics, αποτελεί ισχυρό εμπόδιο στην όποια εξομάλυνση ενδέχεται να προσφέρει μια σοδειά-ρεκόρ από τη Βραζιλία.
Τι είναι ο EUDR και ποιους επηρεάζει;
Στην ΕΕ ειδικότερα, η αγορά του καφέ θα κλειθεί σύντομα να προσαρμοστεί στον επερχόμενο Κανονισμό για την αποψίλωση των δασών.
Ο Holger Preibisch, CEO της Γερμανικής Ένωσης Καφέ (Deutscher Kaffeeverband) είχε ήδη προειδοποιήσει από το καλοκαίρι του 2025 ότι ο EUDR πρόκειται να αλλάξει συνολικά την αρχιτεκτονική του compliance.
Eιδικότερα, ο επερχόμενος ευρωπαϊκός νόμος στοχεύει να εμποδίσει την είσοδο προϊόντων στην ΕΕ που συνδέονται με την αποψίλωση δασών μετά το 2020.
Στα τέλη του 2025 δόθηκε επίσημη παράταση στην εφαρμογή του κανονισμού: η έναρξη ισχύος παρατάθηκε ως τις 30 Δεκεμβρίου 2026 για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και ως τις 30 Ιουνίου 2027 για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (SMEs).
Τι σημαίνει αυτό για τις επιχειρήσεις που εμπορεύονται καφέ; Ότι η προσαρμογή στον EUDR απαιτεί διαφορετικές ενέργειες και στρατηγικές, ανάλογα με το μέγεθος και τον ρόλο τους στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το κύριο βάρος σε operators και εμπόρους
Οι εταιρείες που εισάγουν καφέ στην αγορά της ΕΕ (operators) καθώς και αυτές που ασχολούνται με το εμπόριο και τη διανομή φέρουν το μεγαλύτερο βάρος συμμόρφωσης. Αυτό συνεπάγεται ότι στο πλαίσιο του επερχόμενου Κανονισμού, που τίθεναι σε ισχύ στις 30/12/2026, οι υποχρεώσεις τους περιλαμβάνουν:
- Υποβολή απαιτήσεων δέουσας επιμέλειας στο Registry of Due Diligence Statements, με λεπτομερή δεδομένα, όπως: χώρα προέλευσης, ποσότητα του προϊόντος και γεωγραφικές συντεταγμένες.
- Τεκμηρίωση ότι η παραγωγή των εμπορευμάτων έγινε σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της χώρας παραγωγής.
Σωρευτική πίεση στην ελληνική αγορά του καφέ
Η ελληνική αγορά του καφέ προσδιορίζεται από τον κατακερματισμό και τον κορεσμό. Ως εκ τούτου, τόσο οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή όσο και ο EUDR θα λειτουργήσουν ως επιπλέον παράγοντες πίεσης σε έναν ήδη επιβαρυμένο κλάδο.
Κάθε περαιτέρω κόστος, είτε από την εφοδιαστική αλυσίδα και συνεπώς την ενέργεια, είτε ως αποτέλεσμα της συμμόρφωσης στον EUDR, αναμένεται να επιβαρύνει τον ήδη περιορισμένο κύκλο ζωής των επιχειρήσεων καφεστίασης.
Share this content: